Kolajen insanlarda ve hayvanlarda deri, kemik, kıkırdak ve tendon gibi farklı bağ dokularda bulunan bir proteindir. Vücuttaki toplam proteinin yaklaşık 1/3’ünü oluşturur. Kolajenin en temel görevi ; Vücuttaki bağ dokuyu yeniler ve güçlendirir. Doku ve organlara sağlamlık, esneklik, direnç kazandırır.
Kolajen vücuda iki yolla alınır. Birinci yol; vücutta üretilir. İkinci yol ise; dışarıdan (besin veya takviye) alınır.
Kolajenin çok fazla çeşidi vardır. En bilinen çeşitleri;
Tip1: Vücuttaki kolajenin %90’ını oluşturarak cilde, kemiklere, tendonlara ve bağlara yapı sağlamak için faydalanılır.
Tip2: Bu tip kolajen eklem desteği sağlayan elastik kıkırdakta yer alır.
Tip3: Atardamarlarda, kaslarda ve organlarda bulunur. Bağ dokusunun yapısal destekleyicisidir. Tip 1 kolajen ile birlikte çalışır.
Tip4: Bazal lamina adı verilen ince bir tabakada bulunur. Özellikle böbrekler, akciğerler ve kan damarları gibi filtrasyon görevi olan organlarda bulunur.
Tip5: Gözlerde korneada, cilt, saç ve plasenta dokusunda yer alır.
Vücuttaki kolajen sentezi;
- Sigara ve alkol,
- Yaşlanma,
- Beslenme yetersizliği,
- Aşırı şeker tüketimi
- Düzensiz uyku
- Güneşe uzun süre maruz kalma
- Çevre kirliliği durumlardan dolayı 20’li yaşların ortalarından itibaren azalmaya başlamaktadır.
Kolajen kaybına bağlı olarak;
- Deri parlaklığını kaybetme ve kahverengi leke oluşumu,
- Kırışıklıklar ve sarkmalar,
- Romatizma ve osteoporoz başta olmak üzere çeşitli rahatsızlıklar,
- Yorgunluk
- Yaraların geç iyileşmesi,
- Saç ve tırnaklarda kırılganlık vb. görülebilmektedir.
Bu nedenle vücuttaki kolajen üretimi sağlıklı beslenme ile desteklenmelidir.
KOLAJEN İÇEREN BESİNLER NELERDİR ?
- Sığır ve tavuk eti
- Yağlı balıklar (uskumru, sardalya, somon vb.)
- Karides, midye, yengeç, istiridye gibi deniz ürünleri
- Kemik suyu
- Yumurta beyazı
- Avokado
- Yağlı tohumlar (ceviz, badem, fındık vb.)
- Sülfür İçeren besinler (karnabahar, kereviz, brokoli, soğan, sarımsak)
- Soya
- Kırmızı meyveler (çilek, yaban mersini, ahududu, böğürtlen, kiraz, siyah üzüm vb.)
- Yeşil sebzeler ( nane, roka, ıspanak, lahana, ebegümeci vb.)
- Kurubaklagiller (Bazı çalışmalar; özellikle fasulyenin vücutta hyaluronic asit ürettirerek yaşlanmayı geciktirici etkisi olduğunu söylemektedir.)
- Domates, kırmızı biber
- Süt ve süt ürünleri
Bu besinler dışında C vitamininden zengin besinler (maydanoz, yeşil biber, portakal, mandalina, kivi, greyfurt, limon) kolajen üretimine destek olmaktadır.
Ayrıca A vitamini hücre yenilenmesine artırmaya yardımcıdır. (Süt ve süt ürünleri, yumurta sarısı, havuç, tatlı patates, kavun, mango)
Kolajen doktor kontrolünde takviye şeklinde de alınabilmektedir.
KOLAJEN TAKVİYESİ SEÇİLİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR ?
- İdeali hidrolize, peptid kolajenleri kullanmaktır ve 2-2.5 gramın üstündeki dozlar gerekir.
- Doğal kolajen tozları / hapları kullanırken de günde 6-10 gramlık dozlara ulaşılmalıdır.
- Daha iyi emilim için molekül ağırlığı düşük olan kolajenleri tercih etmek gerekir. Bu bağlamda 2000-3000 dalton moleküler ağırlığı olanlar uygun olacaktır.
- Balık kaynaklı kolajenler cilt üzerinde daha başarılıdır.
- Kemik ve eklemler için sığır kaynaklı olanlar daha başarılıdır.
- 30’lu yaşlardan sonra başlamak daha anlamlıdır.
- Alınan takviyenin C vitamini içermesi etkinliğini artırabilir.
Ancak; gebe ve emzikli bireylerde kolajen kullanımına dair yeterli veri yoktur.
